Ngāti Pūkenga Iwi, Pakikaikutu, header strip
Ngāti Pūkenga Iwi, Pakikaikutu, logo

Pakikaikutu

E haere ana a Ngāti Pūkenga ki te hoko pū mai i ngā Pākehā hei tiaki i a rātau anō, i ō rātau whenua hoki. Ka haere tētehi rangatira o Ngāti Pūkenga, a Moeroa Paretaura, ki Pēwhairangi. 

Ka hipa i te wahapū o Whangārei, ka whakapuaki tētehi toa i tōna hiahia ki te toro atu ki tōna tuahine, ki a Te Rore. I moe rā ia i tētehi rangatira nui o Whangārei, i a Wharepoaka. Ka wehe atu ia, ka haere ki te kāinga o tōna tuahine. Kāore ia i mōhio e whāia ana ia. 


Ngāti Pūkenga Iwi, Quick facts | Pakikaikutu

Ka tū te toa ki te taha o tētehi awa iti, inu ai, whakatā ai. Ka tūpou ia ki te wai, ka kōnihinihi ake te hoariri, ka patu i a ia, ka mate. Kātahi ia ka tapatapahia e te kaikōhuru, ka tunua, ka kainga. 

Ka pā te rongo ki a Moeroa kua patua tā rātau hoa. Ka tere tā rātau hoki i Pēwhairangi ki Whangārei. 

Ka pā hoki te rongo o te mahi kino nei ki ngā rangatira o Whangārei, ā, e haere iho ana a Ngāti Pūkenga. Kāore he maru mō rātau. Ka noho ngā rangatira, ka whakatakoto i te tikanga pai hei whakamau i te rongo, he uri nō rātau te kaikōhuru rā. Ka hiahia ētehi ki te pakanga, engari e mōhiotia whānuitia ana a Ngāti Pūkenga mō te kaha ki te whawhai. Inā hoki, i ngā tau o mua ka tonoa hoki a Ngāti Pūkenga e rātau hei tautoko ki te whawhai, me te aha ka riro i a rātau te rā. 

Ka whakatau a Te Tirarau me ētehi atu rangatira e haere kau ana a Ngāti Pūkenga i tā rātau haere, ā, me rangatira te whakatau i a rātau. Ka haere iho ki te whanga o Pārua, mihi ai ki a rātau. 

I runga i te waka, e kaikā ana a Moeroa me ōna kaumoana ki te whakamahi i ngā pū hou i whiwhi. Ka hoea te waka, ka tata atu, ka kite ia he rangatira kē te rōpū kei uta. Ka mea atu ki ōna kaumoana taihoa e whakaeke kia mārama rā anō te take a ngā toa. Ka kite a Moeroa i a Te Tirarau i waenga i te rōpū rā. I mōhio pai ia ki te tangata rā, he pakanga tahi nō rāua i mua, me te aha ka whakapono ki tōna ngākau pono. 

Ka whakatakoto te toa i tāna mānuka, ka whiua ki ngā waewae tonu o Moeroa, ka tohu atu me hiki. Ka tukuna e Moeroa tētehi o āna tino toa hei hiki ake. Ka hīkina te mānuka. 

Ka horo te oma a te tangata nei i te oneone. Ka puta tā Moeroa toa i te waka, ka tere te whai atu. Ka oma te tokorua nei, ka ahu ki te kāhui rangatira. Ka tere tae atu tō Moeroa tangata ki te kaitaki, ā, te tatahanga atu ki a ia, ka tū, ka hoki ki te waka ki tōna tira, kāore noa iho i whakaeaea te poho. Ka tū te mana o tēnā taha, o tēnā taha. 

Heoi anō, kāore tonu i ea te mate. Ko tā te matataki rā he mihi noa iho nā te iwi o Whangārei ki te mana me ngā pūkenga o Ngāti Pūkenga. 

Ka pae a Moeroa mā ki uta, ka tūturi, ka haupapa tō rātau rangatira ki te oneone. Ka puta ake a Te Tirarau, ka kōrero mō te hara, me te utu hoki hei whakaea mā rātau. Ka marohi ia me kimi tētehi atu utu, he kore nō te kaihara i rokohina. 

Ka pōhiritia a Moeroa mā ki te wāhi o te hara kia pai ai te tangi ki tō rātau uri. Ka haere iho, ka tangi. 

I a rātau i reira, ka kī a Te Tirarau mehemea ka ngakia te mate ki te rau o te patu, ka rere tonu te toto o ngā uri. Engari kē ia, ka kohaina ki a Pūkenga te whenua i mate ai tō rātau tangata, me ētehi atu whenua hoki kia pai ai tā rātau noho ki reira, kia tangata whenua ai. 

I whai wāhi kē a Pūkenga ki ngā pakanga ki ētehi atu wāhi, nā ka whakatau a Moeroa me kaua e tutū anō te puehu. Ka whakaae ia ki te koha, ā, ka pānui atu ka ea te utu i te whenua, me te ōrite ki tō te iwi tangata whenua o taua rohe. 

Ka whakatau a Moeroa ka kore ia e hāpai anō i te rākau a Tū, ā, ka noho rātau ko ētehi o ōna tāngata ki Whangārei, ka hoki ētehi ki ngā whenua o Ngāti Pūkenga ki Manaia, ki Tauranga me Maketū. Ka noho ia i Pakikaikutu, ā, ka eke tōna pakeke ki te 90 tau, ka mate. Kei Pakikaikutu ia e tanu ana. 


Ngā tāngata o te nohoanga nei nā.

Kei te tuhia tonutia ngā kōrero mo te wāhanga nei nā.